WATER

Per persoon gebruiken we in Nederland circa 125 liter water per dag, Amerikanen ruim 300(!) en onze zuiderburen 110 liter. Van dat watergebruik is ongeveer 40% warmwater. De grootste verbruikers zijn douche en toilet. Kraanwater is 500 keer goedkoper en 1300 keer beter voor het milieu dan voorverpakt water.

Water: over gebruik en besparen
Lees: Bronwater drinken niet duurzaam
Lees: Bottled Water Myth Versus Reality of kijk het filmpje
Voor water als voedingsstof: lees hier

Direct naar:
Warm water
Bestaande warmwatervoorziening vervangen
Nieuwbouw (of vervanging)
Rentabiliteit
Was- en afwasmachines
Watergebruik
Waterbesparing
Bad
Douche
Wastafel
Toiletspoeling
Wassen met de hand
Wasmachine
Afwassen met de hand
Afwasmachine
Voedselbereiding
Koffie/thee
Water drinken
Overig keukenkraan
Creatieve maatregelen

Warm water
Het energiegebruik voor warm water maakt een steeds groter deel uit van het totale energiegebruik in de woning. Aan de ene kant worden huizen steeds zuiniger, aan de andere kant is er een trend naar bijvoorbeeld grotere douches met veel meer watergebruik. Het mooie is dat er ook steeds meer manieren zijn om te besparen op het energiegebruik voor warm water.
De grootste besparing zit natuurlijk in het gewoon niet-gebruiken…

Hier laten we allerlei technieken zien. Als je gaat (ver-)bouwen, zijn er nog meer mogelijkheden, zie daarvoor het stuk over duurzaam (ver-)bouwen. Warm water gebruiken we op verschillende plekken. Handen wassen, douchen, bad, afwassen, wassen, schoonmaken.

Interessante ontwikkeling
Doordat de fossiele brandstoffen opraken, dus ook ‘ons’ aardgas, ligt het in de lijn der verwachtingen dat steeds meer nieuwbouwwoningen geen gasaansluiting meer zullen hebben. Die huizen beschikken dan alleen over elektriciteit. Ook de warmwatervoorziening is dan elektrisch. Meestal is het toestel dan een warmtepomp.

Bestaande warmwatervoorziening
Wanneer de bestaande installatie vervangen moet worden, is dat het geschikte moment om te kiezen voor een energiezuinig apparaat. Het is heel praktisch om daarvoor al een plan klaar te hebben. Als u wacht tot het toestel het begeeft, wilt u geen tijd meer besteden aan het uitzoeken van het beste alternatief. Soms loont het de moeite de installatie vervroegd te vervangen. Gewoon, omdat deze niet meer aan uw (comfort-)eisen voldoet, of omdat de mogelijke energiebesparing dat rechtvaardigt.

Bij de meeste warmwatervoorzieningen is het mogelijk een zonneboiler toe te voegen. Deze verwarmt het koude water voor en het bestaande toestel verwarmt zo nodig na. Slechts bij geisers en doorstroomcombiketels kan dit niet zomaar. In dat geval moet u dit met uw installateur overleggen.

Nieuwbouw (of vervanging)
Steeds meer is de apparatuur voor verwarming en warmwater geïntegreerd. Dit is in alle opzichten voordelig, zoals qua investering, rendement als in ruimtegebruik. Ook de combinatie met een zonneboiler is in een apparaat mogelijk, zoals met de zogenaamde zonnegascombi. Bij deze apparatuur zijn voorraadvat, naverwarmingsboiler en verwarming in een toestel samengebouwd.

Rentabiliteit
Een energiezuinige optie zoals een zonneboiler is doorgaans duurder dan een conventioneel apparaat. Maar laat je bij je keuze daardoor niet misleiden! De energiekosten komen elk jaar terug en zullen de komende jaren alleen maar stijgen. Om je keuze weloverwogen te maken is het heel handig om de jaarlijkse kosten van warmwater op een rijtje te zetten. De kosten bestaan uit rente, afschrijving, onderhoud en energielasten. Tenzij er bijzondere omstandigheden zijn kun je het volgende als uitgangspunt gebruiken:
• Energiegebruik voor warmwater voor een gezin (4 personen) is circa 400m³ gas/jaar. Of zo’n 3500 kWh/jr;
• Rente welke je betaalt om je investering te doen, bijvoorbeeld via je hypotheek;
• Afschrijving kun je stellen op 15 jaar;
• Onderhoud is afhankelijk van het apparaat. Opvragen dus;
• Extra energiegebruik door het pompje van een zonneboiler is circa 40 kWh/jr. Vergelijk met deze getallen een conventioneel systeem met jouw energiezuinige keuze. Waarschijnlijk blijkt de energiezuinige optie per jaar minder te kosten! Zeker als je de stijging van de energieprijzen in je berekening meeneemt.

Was- en afwasmachines
Deze apparaten gebruiken ook warm water. Dit wordt elektrisch verwarmt en is dus relatief duur. Een mooie oplossing is om ze aan te sluiten op de warmwaterleiding. Daarmee worden ze gevoed met water dat op een relatief goedkope en efficiënte wijze is verwarmd. Zeker in combinatie met een zonneboiler! Maar pas op! Nog niet alle (af-)was-machines kunnen zonder meer worden aangesloten op de warmwaterleiding. Voor afwasmachines is een eenvoudig thermostatisch mengventiel nodig om te voorkomen dat het toegevoerde water te heet is. Bij wasmachines is dit ingewikkelder, omdat zij niet alleen maar warm water nodig hebben. Vraag dit na bij je leverancier.

WaterFootPrintWaterfootprint

Watergebruik
In de onderstaande afbeelding zie je waar het water heen gaat. En misschien zie je ook dat er in de jaren wel wat is veranderd. Zuiniger toiletten doen hun werk, maar ook het langer douchen door een trend naar luxere douches. De post ‘overig’ komt deels voor rekening van het wachten op warm water. Daar hebben close-in boilers verbetering in gebracht, maar daar staat een verschuiving in het energiegebruik tegenover (meer elektrisch, minder gas). Ook het sproeien van de tuin en het wassen van de auto komen voor rekening van deze post.
Waterverbruik_per_persoon_per_dagHet totale waterverbruik van Nederlanders is licht toegenomen sinds 2004. De belangrijkste reden is dat mensen vaker en langer douchen. Huishoudelijke apparaten verbruiken steeds minder water door technische verbeteringen.

Waterbesparing
Hier kom je wat te weten over de mogelijkheden van waterbesparing. Soms is het een lastig onderwerp, omdat een besparingsmaatregel soms ook andere effecten met zich meebrengt die lastig in beeld zijn te krijgen. Water besparen doe je op dit moment niet voor het geld, tenzij het warm water is. Maar dan bespaar je ook meteen op energie. Water is zó goedkoop, dat de meeste besparingsmaatregelen zichzelf niet terugverdienen. Maar… ook van water gaan de prijzen stijgen. En naar verwachting ook veel. Besparen op warmwatergebruik loont dubbel, zowel water als energie. Er gaat vaak ook veel water (en daarmee ook energie) verloren door lange leidingen. Als je lang moet wachten op warm water, loopt er veel water ongebruikt weg. Omgekeerd blijft er ongebruikt warm water achter in de leiding.

Bad
Bij een zuinig gebruik van water hoort geen bad… Er gaat heel veel water in een bad. Maar ja, zo af en toe een bad is wel erg lekker! Er zijn baden met een speciale vorm, die beduidend minder water bevatten, zonder dat het comfort daaronder lijdt. Ook zijn er geïsoleerde baden en isolatiesets te koop. Daarmee koelt het water langzamer af en hoef je minder vaak warm water toe te voegen.

Douche
Besparen op het watergebruik van de douche kun je op twee manieren. Ten eerste door kort te douchen. Een waterzuinige douchekop is de andere methode. De moderne trend naar douches met veel of grote sproeiers zijn natuurlijk duidelijk niet waterbesparend! Een goede bespaarder is de thermostaatkraan. Je bent geen tijd meer bezig met de goede instelling te vinden. Zuinig en comfortabel. Uit het douchewater kan de warmte worden hergebruikt met een douchewater-warmteterugwinning. Een bijzondere ontwikkeling is de ‘recycle-douche’. Het douchewater wordt direct gezuiverd en hergebruikt.
Lees: 5 redenen waarom koud douchen supergezond is.

Wastafel
Bij de wastafel kan al gauw heel veel water worden gebruikt. Doe de kraan uit als je het water niet direct gebruikt. Maar al te vaak laten je huisgenoten de kraan lopen als ze hun tanden poetsen of zich scheren!

Toiletspoeling
Moderne toiletten hebben een kleiner reservoir, zodat er minder water per spoelbeurt wordt gebruikt. Ook een baksteen (of twee) in het reservoir kan dit effect bewerkstelligen. Met de spoelstop onderbreek je de spoeling en bespaar je veel water. Bedoeld voor de ‘kleine boodschap’. Er zijn losse spoelsets met spoelstop te koop. De zuinigste toiletten maken gebruik van het zogenaamde ‘Gustavsberg’ systeem. Deze gebruiken maximaal 4 liter per spoeling. Ook zijn er waterloze urinoirs te koop.
Er zijn systemen waarmee het gebruik van regenwater voor toiletspoeling mogelijk is. Daarvan zijn verschillende uitvoeringen, ook voor bestaande woningen. Als je nieuw bouwt of verbouwt is het slim om met deze mogelijkheid alvast rekening te houden, zodat een dergelijk systeem ook later nog kan worden ingebouwd. Ook kan douche/badwater voor toiletspoeling worden gebruikt. Hiervoor zijn diverse systemen in de handel.

Wassen met de hand
Voor kleine wasjes met de hand kun je niet veel meer doen dan opletten en de kraan dichtdraaien.

Wasmachine
Moderne wasmachines gebruiken steeds minder water. En daardoor ook veel minder energie. Er hoeft natuurlijk minder water te worden opgewarmd en zo snijdt het mes aan twee kanten. Bij de aanschaf van een nieuwe machine is het zaak hierop te letten. In het gebruik bereik je de grootste besparing door de machine zo vol mogelijk te laden. En vervolgens het slimste programma te kiezen. De meeste machines hebben wel een zuinig programma of zelfs een waterstandregelaar. Daarnaast is het belangrijk op een zo laag mogelijke temperatuur te wassen. Steeds meer wasmiddelen doen hun werk uitstekend bij 30°. Ook zijn er zogenaamde wasballen in de handel. Hun prestaties lopen sterk uiteen, zie Tros-Radar.

Afwassen met de hand
Doordat de afwasmachines zo zuinig zijn geworden, is er in het gemiddeld dagelijks gebruik vrijwel geen verschil meer tussen met de hand afwassen of met de machine. Maar beiden staan en vallen met verstandig gebruik. Heel vaak één kopje afwassen met warm water betekent elke keer wachten op warm water, dus waterverspilling. Even de afwas opsparen en dan in één keer de hele vaat doen. En dan liefst niet onder een straal, en zonder uitgebreid voor- en naspoelen want dat gebruikt weer heel veel water. Ouderwets in het teiltje dus.

Afwasmachine
Net als bij de wasmachines gebruiken afwasmachines tegenwoordig steeds minder water en energie. Ook hier geldt dat het slim gebruiken de meeste besparing oplevert. Volpakken dus en het slimste programma kiezen. Vaak volstaat een kort programma al!
Deze apparaten moeten natuurlijk wel eerst gemaakt worden. Dus of ze gedurende het hele traject duurzaam zijn blijft de vraag.

Voedselbereiding
Het is een kunst om pasta, piepers, rijst en groente te koken in zo min mogelijk water. Het is niet veel, maar je doet het wél elke dag. Voor groente is stomen een prima alternatief en nog gezonder ook! Een magnetronmaaltijd bespaart natuurlijk wel water maar kost wellicht meer energie. Interessant om dat zelf eens te proberen en te meten! Die magnetron gaat wel snel, maar vreet wel elektriciteit. Wist je dat pasta na het aan de kook brengen uitgezet kan worden en dan in 10 minuten ook gaar wordt zonder toegevoegde warmte? Wel het deksel erop houden!

Koffie/thee
Ook hier weer is waarschijnlijk het wachten op warm water uit de kraan de grootste waterverspilling. Koud water koken kost meer energie, maar bespaart water en ook een beetje energie. Hierover kun je niet in het algemeen wat zeggen. Misschien is de grootste besparing wel het niet-weggooien van teveel gemaakte thee of koffie. Of beter: maak niet teveel. Spaart water, energie en die heerlijke grondstoffen.

Water drinken
Lekker ‘onder de kraan hangen’ verspilt natuurlijk geweldig veel water. Een beker doet wonderen. Als je koud water wilt, zet dan de éénhendel mengkraan éérst op koud, voordat je ‘m opendraait, anders loopt er onnodig water weg.

Overig keukenkraan
Auto wassen, tuin sproeien, planten water geven, terras schoonspuiten. En wellicht verzin je er zelf nog een paar. We geven een paar tips.
De auto wassen kun je beter bij de wasstraat doen. Al het water wordt gerecycled en het vieze water gezuiverd.
De tuin is er bij gebaat niet te vaak te sproeien. Planten raken verwend, gaan oppervlakkiger wortelen en vragen dan steeds meer en vaker water. Dichte beplanting voorkomt verdamping, inheemse planten vragen ook minder. En sproei als de zon onder is of nog nauwelijks op, het liefst ’s morgens vroeg, anders verdampt alles toch meteen. Is de boel echt voortdurend te droog (kort na de aanleg), graaf dan poreuze aardewerk potten in (“olla“) dat kost aanmerkelijk minder water.
Een slim aangelegde tuin hoeft overigens helemaal niet gesproeid te worden. Regenwater is beter, omdat het geen kalk bevat.
Hetzelfde geldt voor de planten binnenshuis. Het schoonspuiten van je terras kan heel veel water kosten als je al het mos probeert weg te spuiten. Met z’n tweeën doen dus: één spuit, de ander schrobt. Misschien helpt vaker vegen ook wel.
Het terras lichtdicht afdekken buiten het seizoen is ook een manier om het weer helemaal schoon te krijgen…

Creatieve maatregelen
Het loont om (je) kinderen te vragen met ideeën te komen. Het maakt ze meteen bewust en je staat waarschijnlijk versteld van hun inventiviteit! Wat dacht je van een emmer bij de douche die je vult als je staat te wachten op warm water. Om er vervolgens het toilet mee te spoelen? Bij de keukenkraan doe je hetzelfde met een gieter.